In 50 jaar Universiteit Maastricht is zowel het onderwijs als de universiteit enorm veranderd. Er kwamen studies en gebouwen bij, en curricula veranderden met de tijd mee. Opleidingen die jaren geleden nog in de kinderschoenen stonden, zijn inmiddels volwassen geworden. Hetzelfde geldt voor de eerste lichting studenten die deze studies volgde. Om die veranderingen zichtbaar te maken, spreken we voor elke faculteit een alumnus uit de eerste lichting studenten én een student van nu. Dit keer laten we Marcia Luyten en Lieve Wijnands aan het woord, alumna en student Cultuurwetenschappen aan de Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen.

Journalist Marcia Luyten ken je misschien van het tv-programma Buitenhof. Maar ze doet nog veel meer dan alleen presenteren: columns en boeken schrijven, lezingen geven, interviewen en onderzoeken. De basis voor haar geïntegreerde manier van kijken heeft ze naar eigen zeggen te danken aan haar jaren in Maastricht. “Bij Cultuur- en Wetenschapsstudies voelde het als thuiskomen. Vaak bleven we na de studie plakken om over colleges na te praten. Ik raakte zelfs bij vrienden niet uitgepraat over wat ik had gelezen.”

‍

Dood spoor

In 1991 behoorde Luyten tot de eerste lichting studenten bij Cultuur- en Wetenschapsstudies. Ze had er naar eigen zeggen de tijd van haar leven, nadat ze eerder op een dood spoor was beland. “Ik studeerde economie, maar voelde me daar niet gelukkig. Ik wist alleen niet wat ik dan wel wilde.” Luyten was geïnteresseerd in kunst, cultuur en filosofie, maar zag zichzelf niet als alleen een filosoof of kunsthistorica. “Ik zocht iets geïntegreerds en breders. Toen deze nieuwe studie voorbijkwam, dacht ik: let’s go.”

Luyten lacht: “Ik was zo blij dat ik eindelijk op mijn plek zat bij een studie dat ik anderen er graag mee lastigviel. Dan kopieerde ik teksten van Plato om ze uit te delen aan vriendinnen. Dit móeten jullie lezen!” Dat wierp zelfs zijn vruchten af: twee van haar vriendinnen schreven zich ook in voor de studie.

Dead Poets Society

Wat Luyten betreft had de studie wel een paar jaar langer mogen duren. Soms voelde het als Dead Poets Society-onderwijs (in de film Dead Poets Society leerden studenten van een bevlogen docent om zelf na te denken in plaats van informatie te stampen, red.). “Het onderwijs ging regelmatig door na de colleges. Als we tot zes uur een werkgroep hadden, konden we daarna soms nog uren doorpraten in café De Pieter. De docenten waren heel enthousiast en betrokken. Daarbij waren ze heel gemotiveerd om te laten zien dat deze studie anders was dan bijvoorbeeld Culturele Studies in Amsterdam.”

Politiek journalist

In haar eerste studiejaar had Luyten nog de ambitie om zoiets als schouwburgdirecteur te worden. Maar op haar tweeëntwintigste kwam de “politieke junkie” in haar naar boven en verdwenen haar ambities in het theater naar de achtergrond. Politiek journalist worden leek haar wel wat, mede geïnspireerd door de vakken over politiek in Europa. “Ik had een romantisch beeld van politiek journalisten. Toen had ik nog geen flauw idee dat je als politiek journalist ook veel voor dichte deuren bij het Binnenhof staat te wachten.”

Uiteindelijk ging Luyten inderdaad de journalistiek in én interviewde ze, als presentator van Buitenhof, talloze politici. “Al heb ik mijn oorspronkelijke beeld daarvan wel moeten bijstellen. In de tv-studio hebben politici vaak al vooraf bedacht wat ze wel en niet gaan zeggen. Als journalist moet je dus altijd door een stevig harnas heen breken. Wat dat betreft vind ik interviews met schrijvers en denkers vaak inspirerender.”

‍

Leren door te doen

Vandaag de dag zet Luyten haar journalistieke vaardigheden breed in: van boeken en columns tot onderzoekscommissies en interviews voor tv of radio. Daarbij heeft ze naar eigen zeggen veel aan de probleemgestuurde manier van studeren gehad. “Omdat de docenten zo ambitieus waren, keken ze papers heel kritisch na. Daar heb ik achteraf veel aan gehad bij het schrijven. Bovendien leerde ik door onderwijsgroepen voor te zitten hoe je een goede gespreksvoorzitter of interviewer kunt zijn.”

Aan huidige studenten wil Luyten vooral meegeven om hun nieuwsgierigheid te volgen en de praktijk op te zoeken. Ze liep stage bij een theatergezelschap, schreef voor universiteitskrant De Observant en werd stagiair bij Het Parool en debatcentrum De Balie. “Dingen die je wilt doen, moet je alvast gaan doen,” luidt haar advies. “Ik ontdekte al schrijvend: dit is wat ik wil.”

De moeder van Lieve Wijnands studeerde een paar decennia geleden Cultuurwetenschappen aan de Universiteit Maastricht. Dat was voor Wijnands reden genoeg om deze studie vooral niet te volgen. Toch ging ze na de open dag overstag en is ze inmiddels eerstejaars student Arts & Culture. “Ik keek vaak boos naar het nieuws en dacht: er moet iets gebeuren.” Wie weet stoomt deze studie haar klaar voor een baan in de politiek, maar voor nu geniet ze vooral van alle studieprojecten die op haar pad komen. Onderzoek naar Nederlandse stereotypen in Belgische grappen bijvoorbeeld.

‍

Multidisciplinair

Waarom de studie Wijnands ondanks de eerste twijfel toch aantrok? “Arts & Culture is een volledig Engelstalige opleiding en is heel interdisciplinair. Er komen elementen in terug van filosofie, wetenschap, politiek en kunst. Tegelijkertijd is er toch een duidelijke rode draad en komen elementen uit het ene vak vaak ook in het andere vak terug.”

Daarnaast spreekt het probleemgestuurd onderwijs Wijnands aan. “Ik vind het fijn dat we als studenten zelf de verantwoordelijkheid hebben dat alle lesstof wordt besproken en dat we erover discussiëren. Dat dwingt je om de materie samen te vatten in je eigen woorden. Zo blijft het beter hangen.”

Wetenschap in de samenleving

Het meest interessant vond Wijnands het vak Knowledge and Criticism. “Daar kijken we hoe de samenleving zich in de geschiedenis tot de wetenschap verhield.” Wijnands leerde daar bijvoorbeeld dat westerse landen in de koloniale periode regelmatig wetenschappelijke informatie achterhielden voor hun bevolking. “Dat deden ze bijvoorbeeld toen inwoners van de koloniën een abortusplant ontdekten. Westelingen hielden die informatie uit de kolonie tegen voor vrouwen in het westen. Anders zou het de bevolkingsgroei in het westen remmen, wat economisch nadelig is.”

‍

Samen koken

Groot is de studie Arts & Culture niet. Er zijn zo’n 70-80 studenten, vertelt Wijnands. “Maar dat vind ik juist leuk. Aan het eind van de bachelor heb ik waarschijnlijk met elke medestudent wel een keer in een tutorgroep gezeten.”

Wijnands vult aan: “De studenten zijn ook heel divers: we komen uit veel verschillende landen en de leeftijden lopen erg uiteen.” Ze heeft al meerdere goede vrienden aan de studie overgehouden. “We spreken af of koken samen. Vaak bespreken we zelfs tijdens het koken nog dingen die bij de tutorgroepen aan bod komen, gewoon omdat ze zo boeiend zijn.”

Nederlandse stereotypen

Het leukste onderdeel van haar studie vond Wijnands een onderzoeksproject voor het vak Research & Writing. “We mochten een eigen onderzoekspaper schrijven. Ik had nog nooit zelf bronnen opgezocht om argumenten te staven. Gelukkig hielp de docent en was het een leuke puzzel om te leggen.”

Het onderwerp van Wijnands paper? Stereotypen over Nederlanders in Belgische grappen op social media. Dat onderwerp kwam niet uit de lucht vallen. “Ik heb beide nationaliteiten en heb dus zowel stereotypen over Nederlanders als over Belgen gehoord. Voor het project onderzocht ik hoe die stereotypen – Nederlanders zouden gierig, luid, direct en onbeschoft zijn en ook veel kaas eten – op social media tot uiting komen.”