Armoede speelt ook dichtbij

Bij armoede denken we al snel aan mensen in ontwikkelingslanden. Maar ook dichtbij komt armoede voor, benadrukt Ronald Wilmes. In onze eigen omgeving is armoede net zo ingrijpend. Het kan spelen in gezinnen in je directe omgeving, soms zelfs zonder dat je dat weet.”

 Wilmes is voormalig hoofd Vastgoed van de Universiteit Maastricht en bestuurslid van Stichting Kanunnik Salden/Nieuwenhof. De stichting ondersteunt sociale, culturele en maatschappelijke initiatieven in Maastricht en omgeving, bijvoorbeeld voor muziek- en sportactiviteiten voor kinderen en jongeren. “Door jonge mensen een goede basis mee te geven, is de kans groter dat zij later goed in de maatschappij kunnen functioneren”, legt hij uit.

Ook universitair docent Latifa Abidi ziet dat financiële problemen verder reiken dan iemands portemonnee. “Mensen die financiële problemen ervaren, ondervinden daar stress van. Dat heeft weer invloed op hun gezondheid.” Uit onderzoek is bekend dat mensen in een lagere sociaaleconomische positie flinke gezondheidsachterstanden kunnen ervaren. “Daarom is het belangrijk dat we hun sociaaleconomische positie versterken en zo gezondheidsachterstanden verminderen.”

Meer dan een geldprobleem

Hans Kasper, emeritus-hoogleraar Marketing and Supply Chain Management aan de UM, raakte na zijn emeritaat intensiever betrokken bij armoedebestrijding. In 2018 vroeg “zijn” Rotaryclub Maastricht aan toenmalig burgemeester Annemarie Penn-te Strake wat de club voor de stad kon betekenen. Haar antwoord was duidelijk: zoek een manier om armoede in Maastricht structureel te bestrijden. Er gebeurde al veel, maar het aantal mensen in armoede liep niet terug.

Daarna realiseerden Kasper en de andere rotaryleden zich dat armoede veel verder gaat dan wat iemand verdient of uitgeeft. Hij vertelt: “Bij gezinnen in armoede kunnen allerlei problemen tegelijkertijd spelen. Denk aan werkloosheid, slechte huisvesting, gezondheidsproblemen, schulden of niet weten bij welke instantie je voor hulp kunt aankloppen.”

Eerst luisteren, dan helpen

De inzet van de Rotaryclub Maastricht is een van de vele succesvolle initiatieven in de strijd tegen armoede. Rotaryleden begeleiden in tweetallen ieder één gezin dat in armoede leeft en kinderen heeft. De rotaryleden denken mee, helpen bij het vinden van de juiste instanties en ondersteunen bij praktische problemen. Daarbij geven de gezinnen zelf aan welke problemen er spelen en wat voor hen prioriteit heeft.

Zo begeleidde de rotaryclub een gescheiden vader met twee puberkinderen. De man was werkloos, communiceerde moeilijk en lachte nauwelijks. Van buitenaf lijkt een baan dan misschien de eerste stap. Maar toen de vrijwilligers hem vroegen wat volgens hemzelf prioriteit had, wees hij naar zijn gebit. Dat was in zo’n slechte staat dat het hem belemmerde in het contact met anderen.

Een tandarts binnen de rotaryclub hielp deze man; via een tandtechnicus kreeg hij een nieuw gebit. Inmiddels kan de man weer lachen en communiceren én heeft hij zelfs een baan. “Oplossingen voor ingewikkelde problemen hoeven niet ingewikkeld te zijn,” concludeert Kasper op basis van die casus, “als je maar luistert naar de mensen om wie het gaat.”

De handen ineenslaan

Niet alleen luisteren naar mensen in armoede, maar ook samenwerking tussen organisaties is belangrijk. Daarvoor is de Dag van de Charitas in het leven geroepen. “In Maastricht bestaan veel stichtingen en particuliere initiatieven die zich richten op armoedeverzachting”, vertelt Wilmes. “Maar vaak weten ze niet eens van elkaar dat ze bestaan.”

De Dag van de Charitas brengt de vele verschillende organisaties samen. Stichting Kanunnik Salden/Nieuwenhof heeft financieel bijgedragen om de bijeenkomst mogelijk te maken. Wilmes was ook betrokken bij de voorbereidingen. “Door meer afstemming tussen al die initiatieven kunnen we hulpvragen beter behandelen.” Ook Abidi hoopt dat de dag voor nieuwe verbindingen zorgt. “Ik hoop dat organisaties en burgers elkaar beter weten te vinden en dat er meer en betere samenwerking komt.”

Kennis en ervaringen delen

Tijdens de Dag van de Charitas delen verschillende organisaties en betrokkenen hun ervaringen. Zo vertelt Kasper samen met mede-Rotarian Roel Pijsel over de aanpak van Rotaryclub Maastricht en de geleerde lessen. Daarnaast verzorgt Abidi een keynote over sociaaleconomische gezondheidsverschillen en inclusief onderzoek. Daarbij vertelt ze hoe wetenschappers mensen die in armoede leven op een gelijkwaardige manier bij wetenschappelijk onderzoek kunnen betrekken. Juist door niet alleen óver maar mét deze mensen te praten, ontstaan volgens haar nieuwe inzichten.

Daarnaast kan de Dag van de Charitas inspiratie bieden aan mensen die zelf vrijwilligerswerk willen doen. “Kijk in dat geval welke initiatieven er voorbijkomen en bedenk wat bij jou past”, raadt Wilmes aan. En wie op dit moment geen ruimte heeft voor vrijwilligerswerk? Die kan via de Dag van de Charitas ontdekken hoeveel er al aan armoedebestrijding wordt gedaan in Maastricht. Nu nog vaak door stichtingen afzonderlijk, maar straks hopelijk ook steeds vaker samen.
‍

Tekst: Romy Veul