Onze hersenen bepalen hoe we denken, voelen en leven. Helaas worden miljoenen mensen getroffen door aandoeningen die dit kostbare orgaan bedreigen, zoals dementie, psychische klachten of acuut hersenletsel veroorzaakt door een fietsongeluk of beroerte. Het Universiteitsfonds Limburg (UFL) zet zich samen met vier eigen Fondsen op Naam - het HersenStrijd Fonds, het Hersenletsel Fonds, het Age@Minds Fonds en het Slimme Tranen Fonds – strategisch in voor een toekomst met gezonde hersenen.

In Nederland kampt 25% van de mensen met een hersenaandoening, een percentage dat blijft stijgen. Dit is problematisch, omdat patiënten vaak een lagere levenskwaliteit ervaren en langdurige en intensieve zorg nodig hebben. Dit vormt ook een uitdaging voor de samenleving vanwege de toenemende druk op de gezondheidszorg. De urgentie om deze situatie te verbeteren is dan ook groter dan ooit.

De Universiteit van Maastricht (UM) onderscheidt zich nationaal én internationaal door haar sterke, multidisciplinaire aanpak van onderzoek naar hersengezondheid. Met onderzoek dat het volledige spectrum bestrijkt — van cellulaire processen tot menselijk gedrag — heeft UM een leidende rol op dit gebied. Daarbij groeit de bereidheid van particulieren, onder wie alumni, en organisaties om bij te dragen aan onderzoek naar hersengezondheid. Zo ontstaat een krachtige beweging om deze problematiek aan te pakken.

Gezamenlijke missie

UFL gaat filantropische partnerschappen aan om baanbrekend onderzoek binnen UM te versterken, met een bijzondere focus op hersengezondheid. Hiervoor heeft het Fonds vier Fondsen op Naam opgericht, elk met een eigen invalshoek binnen de verschillende fasen van ziekte: preventie, diagnose, therapie en revalidatie. Hun gezamenlijke missie is helder: met slimme technologie, betere diagnostiek en gepersonaliseerde behandelingen de levenskwaliteit van patiënten en naasten verbeteren.

Om dit thema breed onder de aandacht te brengen, organiseren de Fondsen uiteenlopende publieksacties, van kunstveilingen tot wielerwedstrijden. Deze initiatieven sluiten naadloos aan bij de manier waarop UFL graag impact maakt: zichtbaar en met betrokkenheid uit de hele samenleving.

HersenStrijd Fonds

Het HersenStrijd Fonds van dr. Marcel Ariës streeft ernaar om de zorg voor patiënten met ernstig hersenletsel te verbeteren. Na een verblijf op de intensive care, verlaten ze het ziekenhuis vaak met blijvende schade. Omdat voorkomen beter is dan genezen, zet HersenStrijd ook in op preventie van hersenletsel, met campagnes gericht op o.a. fietsveiligheid.
‍

Hersenletsel Fonds

Het Hersenletsel Fonds van Prof. Dr. Caroline van Heugten gaat een stap verder door ook de levenskwaliteit van dierbaren van deze patiënten te verbeteren. Het Fonds ondersteunt alle stadia van herstel om uiteindelijk een positieve impact te hebben op de fysieke en cognitieve revalidatie en het emotionele welzijn van patiënten en hun omgeving.
‍

Age@Minds Fonds

Psychische aandoeningen behoren tot de meest voorkomende hersengerelateerde gezondheidsproblemen, vooral bij ouderen. Het Age@Minds Fonds, onder leiding van Dr. Sjacko Sobczak, richt zich op de behandeling van psychische klachten die bij dementie moeilijk te herkennen zijn, zoals een posttraumatische stress stoornis (PTSS). Het Fonds streeft ernaar de levenskwaliteit en zelfstandigheid van ouderen te verbeteren.
‍

Slimme tranen Fonds

Ook op het gebied van detectie van dementie valt nog veel te winnen. Dr. Marlies Gijs ontdekte dat ziekte-specifieke stoffen (biomarkers) voor de ziekte van Alzheimer kunnen worden aangetoond in traanvocht.

Het Slimme Tranen Fonds, dat opgericht is om aanvullend onderzoek uit te voeren naar deze bevinding, onderzoekt waar in het ziekteverloop tranen in de toekomst het best kunnen worden ingezet: in de diagnostische fase, om voorspellingen te doen, of om te controleren of een therapie aanslaat. Daar waar tranen al lang ingezet worden in de oogheelkunde, bijvoorbeeld voor de diagnose van droge ogen, is het gebruik ervan voor hersenaandoeningen nog heel nieuw. “Toch is het niet zo gek gezien het rechtstreekse contact tussen de ogen en hersenen. Tranen kunnen ook eenvoudig en snel afgenomen worden, door middel van een papieren stripje die de basale traan - de traan die altijd aanwezig is op het oogoppervlak - absorbeert.”

Haar grote droom is dat deze methode in de toekomst in de klinische zorg kan worden toegepast: “Ik hoop dat een traanvochtafname uiteindelijk een ruggenprik kan vervangen, en dat we hiermee niet alleen Alzheimer, maar ook andere hersenaandoeningen beter kunnen detecteren.”

Wetenschappelijke innovatie dankzij maatschappelijke betrokkenheid

Het succes van deze Fondsen hangt mede af van donateurs die onderzoek ondersteunen. Alumnus Hans Petri behoort tot de eerste lichtingen geneeskundestudenten, die in de bijzondere beginjaren van UM studeerde. Vanuit de mooie ervaringen in zijn studentenjaren werd hij mede oprichter van een alumnigroep in Londen. Met datzelfde enthousiasme zet hij zich nu actief in voor deze Fondsen. “Ik ben altijd betrokken geweest bij de UM. Ik vind het mooi om mijn toewijding ook charitatief in te zetten door onderzoek te steunen dat bijdraagt aan de verbetering van hersengezondheid. Vanwege het medische vak dat ik in het verleden heb uitgeoefend spreken zorgprojecten mij aan.”

Hans Petri draagt bij op diverse vlakken: hij ondersteunt het Slimme Tranen Fonds op financiële wijze, hij heeft het Age@Minds Fonds van adviezen voorzien en hij is betrokken als vrijwilliger bij het HersenStrijd Fonds. “Het is prachtig om te zien wat er bereikt kan worden dankzij betrokken vrijwilligers.” Zo kan Petri een verschil maken, onderdeel zijn van een groter geheel, de UM-community, en tegelijkertijd een positieve impact hebben op de samenleving. “Ik zou iedereen willen meegeven: wacht niet tot je pensioen, maar kijk nu al hoe je kunt bijdragen aan jouw alma mater. Toon je betrokken en help de samenleving vooruit!”

‍

Tekst: Noa Reijnen
Foto: Alf Mertens

Op de foto: 
Marcel Ariës (HersenStrijd Fonds),
Marlies Gijs (Slimme Tranen Fonds),
Bouwien Janssen (UFL),
Guido Vanderbroeck (UFL),
Caroline van Heugten (Hersenletsel Fonds),
Sjacko Sobczak (Age@Minds Fonds)