Op onze vijftigste Dies Natalis, op 23 januari 2026, reiken we maar liefst drie eredoctoraten uit. Mirjana Spoljaric Egger is een van de trotse ontvangers daarvan. Zij is voorzitter van het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC), dat dagelijks humanitaire hulpverlening verleent in conflict- en rampgebieden. Egger zet zich met veel toewijding in voor deze organisatie, die juist in tijden van oorlog belangrijker is dan ooit. Hoe blijft zij ondanks alles hoopvol? En wat wil ze anderen meegeven op basis van de verhalen die ze dagelijks vanuit oorlogsgebieden hoort?
Sinds Egger drie jaar geleden tot voorzitter van het ICRC werd benoemd, is het aantal gewapende conflicten met het jaar toegenomen. Egger ziet het met lede ogen aan. “Volgens onze gegevens zijn er momenteel zo’n 130 gewapende conflicten wereldwijd. Dat is twee keer zoveel als 15 jaar geleden. Dit maakt het extra schrijnend dat landen steeds meer investeren in defensie, maar juist bezuinigen op humanitaire hulp. Grote aantallen hulpverleners worden gedood terwijl ze hun levensreddende werk uitvoeren. Door deze ontwikkelingen staan we als organisatie voor enorme uitdagingen, terwijl we niets liever willen dan bescherming en bijstand bieden aan slachtoffers van gewapende conflicten.”
Mirjana Spoljaric Egger is een Zwitsers-Kroatische diplomaat. Sinds oktober 2022 is ze voorzitter van het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC), een organisatie die wereldwijd hulp verleent in conflict- en rampgebieden. Eerder bekleedde ze diverse leidinggevende posities bij internationale organisaties, bijvoorbeeld als assistent-secretaris-generaal bij de Verenigde Naties. Op 23 januari 2026 ontvangt Egger een eredoctoraat van de UM als erkenning voor haar inzet voor het ICRC.
Het ICRC werd in 1863 opgericht met als doel om de menselijkheid te allen tijde te beschermen. “Dat doel is in al die jaren niet veranderd”, benadrukt Egger. “Zelfs onder druk blijven we neutraal en houden we vast aan onze principes. Alleen zo kunnen we mensen bereiken die onze hulp hard nodig hebben.” Door de vele conflicten in de wereld moet het ICRC op dit moment voortdurend prioriteiten stellen, die ze liever niet zou stellen. “Het liefst helpen we iedereen, maar we richten ons nu vooral op de gebieden waar we de grootste impact kunnen hebben.”
In het nieuws zie je vooral dat het ICRC in frontliniegebieden werkt om levensreddende hulp te bieden, maar de organisatie vervult ook andere taken. Egger legt uit: “We treden bijvoorbeeld op als neutrale tussenpersoon tussen strijdende partijen, bijvoorbeeld bij de vrijlating van gevangenen en de teruggave van menselijke resten. Daarnaast is een van onze belangrijkste taken om de regels rondom oorlogsvoering te beschermen en op de politieke agenda’s te zetten.”
In september 2024 lanceerde het ICRC samen met een paar landen een wereldwijd initiatief om het respect voor het internationale humanitaire recht te herstellen. “Die regels zijn het fundament voor wereldvrede en voor stabiliteit in de wereld, maar oorlogsregels bieden alleen bescherming als leiders ze ook wíllen handhaven en belangrijk maken”, licht Egger toe. “Gelukkig hebben tot nu toe 100 staten, waaronder Nederland, zich bij het initiatief aangesloten. Ik hoop dat dit een keerpunt is om ook in oorlogstijd menselijkheid te garanderen.”
Het ICRC kiest daarbij voor strikte neutraliteit, al stuit dat principe ook regelmatig op weerstand. Egger legt uit: “We moeten neutraal blijven. Anders is het lastig om met alle strijdende partijen te praten over hun verplichtingen volgens de oorlogsregels. Juist dankzij deze neutrale houding kunnen we de mensen bereiken die hulp nodig hebben aan alle kanten van het front.”
Juist door deze neutrale houding kan het ICRC een unieke rol spelen als onafhankelijke tussenpersoon tussen strijdende partijen. “Zo werd het ICRC door Hamas en Israël betrokken bij de staakt-het-vuren-overeenkomst. Onze taak was om de veilige vrijlating en terugkeer van gijzelaars en gevangenen, evenals de teruggave van menselijke resten te faciliteren. Dankzij onze medewerkers, die dit werk soms onder grote druk en nauwlettend toezicht moesten doen, zijn families herenigd of kunnen zij op een waardige manier afscheid nemen van hun dierbaren.”
Hoe blijft Egger hoopvol in een tijd waarin kranten regelmatig koppen dat de wereld in brand staat? “Ik kies ervoor te geloven dat de mens van nature goed is”, benadrukt ze. “Uiteindelijk willen we als mens allemaal deel uitmaken van een groter goed. Dat drijft ons om altijd te blijven streven naar beter, zelfs op de meest donkere momenten. Zelfs als we ook maar één persoon kunnen herenigen met diens familie is ons werk al zinvol.”
Als voorzitter van het ICRC ziet Egger de mensheid op haar slechtst. Maar, zo vult ze aan, ze ziet ook juist hoe mededogen kan ontstaan, zelfs middenin een gruwelijke oorlog. “Het oorlogsrecht wordt dagelijks geschonden, maar ook dagelijks gerespecteerd”, benadrukt ze. Egger denkt terug aan een recente situatie. “Op oudejaarsavond werden we gevraagd om als neutrale humanitaire waarnemer op te treden bij de vrijlating en terugkeer van 18 krijgsgevangenen vanuit Thailand naar Cambodja. Door onze tussenkomst konden families het nieuwe jaar samen beginnen, en was er opnieuw hoop voor gemeenschappen aan beide zijden van de grens.”
Daarnaast put Egger hoop uit haar collega’s binnen het ICRC. “Zij zijn buitengewoon moedig: vaak laten ze hun familie en leven thuis achter om in zeer gevaarlijke en onstabiele omgevingen te werken en anderen te helpen. Ik heb diep respect voor alles wat zij dagelijks doorstaan en bereiken.” En, zo voegt ze toe, het motiveert haar ook dat veel van het leed in de wereld voorkomen had kunnen worden als mensen de regels voor oorlogsvoering beter hadden nageleefd. “Daarom blijven we bij het ICRC ook hameren op duidelijke regels rondom oorlog.”
Voor haar werk voor het ICRC ontvangt Egger op 23 januari een eredoctoraat. Ze draagt dit graag op aan de organisatie als geheel. “Het is een erkenning voor het onvermoeibare en moedige werk van mijn collega’s, die dagelijks aan de frontlinie werken om levens te redden en de oorlogsregels te verdedigen. Ook is het een eerbetoon voor iedereen die ons voorging en die heeft bijgedragen aan het opbouwen en uitdragen van onze missie.”
Het thema van de vijftigste verjaardag van de UM is ‘verbinding’. Dat sluit goed aan bij waar het ICRC voor staat. “Ons fundamentele principe is menselijkheid”, legt Egger uit. “Een mensenleven is een mensenleven. Iedereen verdient dezelfde bescherming. Soms zie ik tegenwoordig dubbele standaarden ontstaan. Daar moeten we voor waken. We moeten oog houden voor het feit dat we allemaal mens zijn en evenveel recht hebben op veiligheid en bescherming.”
Als er iets is wat Egger anderen wil meegeven, dan is het om niet ongevoelig te worden voor wreedheden. “Er was een tijd waarin iedereen geschokt reageerde op lichamen die door bommen werden verminkt of wanneer we uitgehongerde kinderen zagen. Nu scrollen we dagelijks langs dat soort verhalen. Ik denk dat we allemaal een rol kunnen spelen in het eisen dat we nooit over een rode lijn heen gaan, ook niet in tijden van oorlog. We mogen daar nooit ongevoelig voor worden.”
Tekst: Romy Veul
Fotografie: ICRC
.jpg)
.jpg)
