Tag
13 mei 2026

De plekken die FASoS bijzonder maken –

van de beste koffie tot een waargebeurd spookverhaal

De fietsenkelder van FASoS.

De Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen (FASoS) is meer dan alleen een faculteit. Het zit vol met bijzondere en historische plekken, waar mensen van over de hele wereld samenkomen. Ga met ons mee op ontdekkingstocht langs de mooiste, meest opvallende en zelfs griezeligste locaties van FASoS.

Bij de Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen (FASoS) vind je misschien wel de meest bonte verzameling studenten en medewerkers van de hele universiteit. FASoS brengt mensen samen uit verschillende disciplines, waaronder geschiedenis, politieke wetenschappen, filosofie en literatuur. Ook is het de meest internationale faculteit van de UM: zo’n 77 procent van de studenten en 42% van het personeel komt uit het buitenland.

Ook valt op dat er veel vrouwen werken, vertelt prof. dr. Sally Wyatt, hoogleraar Digital Cultures aan de UM: “Meer dan de helft van de professoren en bijna alle afdelingshoofden zijn vrouwen. Dat zegt ook iets over onze cultuur: FASoS is ontzettend open en iedereen is welkom.”

De faculteit werd opgericht in 1994. In het begin bestond die alleen uit de opleiding Cultuurwetenschappen. Na de oprichting van European Studies in 2000 werd FASoS ineens een stuk groter. Je kunt er vandaag de dag vier bacheloropleidingen en acht masterprogramma’s volgen, inclusief twee researchmasters.

Hof van Tilly

De hoofdlocatie van FASoS maakt gelijk indruk. De Hof van Tilly is namelijk een stadspaleis uit 1714. Toen European Studies erbij kwam, nam de universiteit het statige gebouw aan de Grote Gracht 90-92 in gebruik. “Het oude pand werd in één keer veel te klein”, zegt Armand Schoonbrood, voormalig facilitair medewerker bij FASoS.

De Hof van Tilly werd in de achttiende eeuw gebouwd in de stijl van een Frans hotel uit die tijd. Compleet met een poort waardoor paardenkoetsen het binnenplein op konden rijden. Claude-Frédéric ’t Serclaes, graaf van Tilly, was een beroepsmilitair. Hij woonde hier ooit samen met zijn gezin. Het pand is door de eeuwen heen regelmatig verbouwd en heeft verschillende functies gehad.

Dit mergelsteen reliëf toont de ontvoering van Amphitrite door Poseidon.

Hof van Tilly

De ingang van de Hof van Tilly nu.

De ingang van de Hof van Tilly toen.

De binnenplaats nu.

De binnenplaats toen.

Voor de ingang valt één kunstwerk gelijk op: een boekenstapel gemaakt van stenen afkomstig uit de hele wereld. “Het college van bestuur gaf de boekenstapel cadeau aan de faculteit bij de opening van het gebouw”, vertelt Schoonbrood. Het artistieke duo Kubach-Wilmsen maakte het werk, dat in 2004 geplaatst werd. Geen enkel boek is hetzelfde. Ze verschillen in grootte, vorm en kleur.

De boekenstapel van Kubach-Wilmsen.

De receptie van FASoS.

De trappenhal.

Bio

Armand Schoonbrood

Armand Schoonbrood kwam in 1994 in dienst bij de Universiteit Maastricht. In 2001 werd hij facilitair medewerker bij de Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen. Voordat Schoonbrood in 2025 met pensioen ging, was hij een van de langst dienende medewerkers van de faculteit.

Lees hieronder verder

Bandito Espresso

Wat doe je zodra je aankomt? Juist – even een kop koffie halen. Velen vinden de koffie van Bandito Espresso de beste van de UM. “Volgens mij hebben ze zelfs het beste bakje van heel Maastricht”, zegt Schoonbrood. Bandito Espresso gebruikt een vintage Italiaans espressoapparaat uit 1965. De koffiebar heeft een eigen blend koffiebonen en huisgemaakte biologische koffiesiropen.

Bandito Espresso

Voor de lekkerste koffie van de UM moet je wel even zoeken. Bandito Espresso ligt verscholen achter de Grote Gracht 86. De schattige binnentuin die aan de koffiebar grenst, is een fijne rustplek waar de wilde oregano, rozemarijn en frambozenstruiken om je heen woekeren. “Wist je dat hier vroeger een instelling voor de geestelijkegezondheid zat?”, vertelt Schoonbrood. “De koffiebar was de keuken en de tuin hoorde bij het woongedeelte.”





De Turnzaal

De Turnzaal is de oudste gymnastiekzaal in Nederland. Nu wordt de ruimte vooral gebruikt als collegezaal, maar in 1885 was hij bedoeld voor de gymlessen van de Rijkskweekschool, die in het hoofdgebouw zat. Voor die tijd was de zaal heel modern. Jongens en meisjes hadden hier voor het eerst samen gymnastiekles.

Als je omhoogkijkt, zie je mollige, zilverkleurige turnsters aan de spanten van het dak hangen. Beeldhouwer Tom Claassen maakte de turnsters in 2007 als een knipoog naar de oorspronkelijke bestemming van de ruimte. Hij liet zich inspireren door een van de oudste kunstwerken ter wereld: de Venus van Willendorf, een kalkstenen vrouwenbeeldje van zo’n 25.000 jaar oud.

De Turnzaal

De Turnzaal.

De tuin van FASoS

De tuin achter de Turnzaal is een van Sally Wyatts favoriete plekken. Zo’n vijf jaar geleden was het nog een betonnen vlakte die aan een parkeerplaats grensde. Tegenwoordig vind je er een heerlijke tuin waar vanaf het voorjaar ontelbare bloemen bloeien.

De stenen bankjes met mozaïek zijn een echte blikvanger. Medewerkers en studenten van FASoS maakten de verschillende mozaïeken in 2025, waarbij ze hun creativiteit de vrije loop mocht laten gaan. “Het is een fijne plek om op een zonnige dag te zitten”, zegt Wyatt. “Eigenlijk is de tuin op z’n best in juli en augustus, maar dan zijn de studenten helaas niet hier.”

De vernieuwde tuin.

De tuin van FASoS

De vernieuwde tuin.

Bio

Sally Wyatt

Prof. dr. Sally Wyatt is hoogleraar Digital Cultures bij de Universiteit Maastricht. De onderzoeker op het vlak van Science and Technology Studies (STS) groeide op in Canada en Engeland. Ze woont nu al jaren in Amsterdam. Wyatt werkt sinds 2007 bij de Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen van de Universiteit Maastricht.

Lees hieronder verder

De Griekse Gracht

Op weg naar de tuin van FASoS kom je door de zogenaamde Griekse Gracht: een smalle doorgang tussen twee gebouwen in. De plek valt meteen op door het grote blauwwitte kunstwerk op de gevel: een abstract schildering van Jan van der Ploeg. Voor veel mensen doet het werk denken aan de Griekse vlag.

“Iedereen kent de Griekse Gracht”, vertelt Schoonbrood. “Op een dag zaten de eigenaar van Bandito Espresso en ik samen koffie te drinken. Toen dachten we: laten we dit straatje officieel een naam geven. We lieten een origineel ANWB-straatnaambord maken en plaatsten dat bij de ingang van het paadje.”

De Griekse Gracht.

De Griekse Gracht.

Het Soirongebouw

Loop je de Grote Gracht iets verder af, dan kom je bij het Soirongebouw. Dit pand werd in de achttiende eeuw gebouwd door Matthias Soiron. Hij was architect en ontwierp het herenhuis voor zijn twee broers, Andreas en Wilhelmus Soiron. Zij waren allebei kanunniken (priesters) van het Kapittel van Sint Servaas. Het doel van het statige huis was om de macht en rijkdom van de twee kanunniken te laten zien.

Het Soirongebouw.

Het Soirongebouw

De Spiegelzaal

De meest opvallende ruimte in het gebouw is de Spiegelzaal. Metershoge plafonds, fijn stucwerk en natuurlijk twee indrukwekkende spiegels. Logisch dat de zaal ooit gebruikt werd voor feesten en recepties. Tegenwoordig heeft die een andere functie: het is een onderwijs- en vergaderruimte.

“De UM heeft deze zaal helemaal teruggebracht naar de oorspronkelijke staat”, zegt Schoonbrood. “Van de lichtblauwe wanden tot de witte gestucte versieringen. Tijdens de renovaties kwamen ze zelfs bladgoud tegen onder de lagen verf, maar waarschijnlijk is dat later aangebracht. Daarom zie je daar nu niets van terug.”

Studenten in de Spiegelzaal.

De Spiegelzaal

The PLANT

Van het verleden gaan we razendsnel naar de digitale toekomst. Want bij The PLANT kunnen medewerkers en studenten van FASoS terecht voor digitale ondersteuning en tools. Denk bijvoorbeeld aan virtual reality (VR) of 3D-scanning.

Het doel? Faculteitsleden de technische vaardigheden én het vertrouwen geven om aan de slag te gaan met digitaal onderzoek en onderwijs. Hier is het de bedoeling om lekker te experimenteren en uit te proberen. The PLANT staat niet voor niks voor Playground and Laboratory for New Technologies.

The PLANT is verdeeld over drie ruimtes, elk met een eigen inrichting die helpt om creatief en digitaal samen te werken:

·       De Greenhouse: een co-workingruimte en plek voor projectoverleggen

·       The Stem: de onderzoeksruimte voor computeronderzoek

·       The Field: een flexibele ruimte voor seminars en werkgroepen

Schilderijen van en door medewerkers

Bij FASoS zijn medewerkers letterlijk onderdeel van het gebouw. Als je de Grote Gracht 90-92 binnenkomt en gelijk naar links gaat, kom je in een trappenhuisvol herinneringen. Aan de muren hangen teamfoto’s uit verschillende jaren, met zowel huidige als oud-medewerkers.

Er zijn ook twee bijzondere kunstwerken te zien. Aan de rechterkant hangt een afbeelding van de Hof van Tilly. Van een afstand lijkt het een gewone foto, maar als je dichterbij kijkt, ontdek je dat het beeld is opgebouwd uit vele kleine portretten van medewerkers.

In dezelfde hal hangt nog een ander werk: een groot schilderij dat door de medewerkers zelf is gemaakt, ter ere van het 15-jarige bestaan van de faculteit. Het bestaat uit verschillende kleine vakjes die op creatieve manieren zijn ingevuld. Samen vormen ze een kleurrijke lappendeken.

In één van de vakjes vind je een klein spookje – een knipoog naar het spook van FASoS,waarover je meer leest onder de volgende foto.

Het schilderij dat is gemaakt door FASoS-medewerkers.

Het spook van FASoS

Het verhaal gaat dat er ‘s nachts een geest ronddwaalt op de eerste verdieping van de Grote Gracht 90-92. Het is een bekende legende, maar weinigen weten hoe die is ontstaan.

Schoonbrood geeft opheldering: “Twee beveiligers maakten ‘s avonds hun rondes door de panden. Ze schenen met hun zaklampen, want alle lichten waren al uit. Toen ze bij de Turnzaal de trap omhooggingen, zagen ze dat er een stoel voor de deur naar de gang stond. Ze schoven die in een hoek en liepen door. Even later hoorden ze een geluid. Ze draaiden zich om – en de stoel stond weer voor de deur.”

Hoe dat gebeurd was, konden ze niet verklaren. “Die ochtend stond er een vertegenwoordiger van het beveiligingsbedrijf in mijn kantoor”, vertelt Schoonbrood. “Hij vertelde dit verhaal en ik dacht: zit ik hier echt, of droom ik? De twee beveiligers meldden zich ziek en kwamen ook niet meer terug. En zo ontstond de legende van het spook van FASoS.”

FASoS Anthology: The Stories We Tell

Geen legende maar waar: in de tuin van FASoS ligt een verborgen schat. Tijdens het 30-jarig jubileum van de faculteit werd er een herdenkingsboom geplant. Naast die boom ligt een tijdscapsule begraven. In die capsule vind je onder andere FASoS Anthology: The Stories We Tell, een bundel met creatieve non-fictie van onderzoekers van de faculteit.

Wyatt schreef zelf één van de verhalen in het boek. “We kregen een kleine beurs om de communicatie over ons onderzoek te verbeteren”, vertelt ze. De faculteit wilde het anders aanpakken dan normaal. Allerlei wilde plannen kwamen langs – van podcasts tot een tentoonstelling.

Maar ze gingen uiteindelijk toch voor een ander idee. “Binnen de faculteit hebben we mensen die creatief schrijven en zelfs romans en gedichtenbundels hebben gepubliceerd”, vertelt Wyatt. “Daarom besloten we om ons onderzoek te vertellen in de vorm van creatieve non-fictie.” Onderzoekers schreven ieder een eigen verhaal en kregen feedback van collega’s met schrijfervaring. “Het was ontzettend leuk om te doen. De lancering van de Nederlandse vertaling was in de Boekhandel de Dominicanen in Maastricht en werd heel goed bezocht.”

Nieuwsgierig naar de verhalen? Je leest ze hier (Engels).

Het planten van de herdenkingsboom voor het 30-jarig bestaan van FASoS.

Speciale FASoS-gebakjes voor het 30-jarig bestaan van de faculteit.

Bij FASoS voel je meteen de warme, open en persoonlijke sfeer. De historische gebouwen passen perfect bij de aandacht voor kunst en cultuur, terwijl initiatieven zoals The PLANT focussen op digitale vernieuwing. Bij FASoS komt het beste van het verleden én de toekomst samen.


Tekst: Caya Forman
Fotografie: Philip Driessen, Joris Hilterman, Laura Knipsael, beeldmateriaal FASoS